Satipaṭṭhānasuttaṁ MN 10
“Mar a chuala mi e – aig aon àm bha am Bùda a’ fuireach am measg nan Kurū, ann am baile dùthchail air a bheil Kammāsadhamma. Thug am Bùda òraid do na manaich: “A mhanaich.”
“A Dhuine Uasail,” fhreagair na manaich. Thuirt am Bùda:
“A mhanaich, ’s e seo an t-aon shlighe airson glanadh nam bithean beò, airson bròn is nuallan a dhol seachad air, airson fulangas is mì-thoil-inntinn a sguabadh air falbh, airson a’ cheart shlighe fhaighinn, airson Nibbāna fhaicinn dha-rìridh: Na Ceithir Stèidhean Mothachail.
Dè na ceithir? An seo, a mhanaich, (1) bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp: dìcheallach, fìosrach, mothachail, a’ cur cùl ri sannt is fuath an t-saoghail. (2) Bidh e a’ fuireach le mothachadh air na faireachdainnean mar fhaireachdainnean: dìcheallach, fìosrach, mothachail, a’ cur cùl ri sannt is fuath an t-saoghail. (3) Bidh e a’ fuireach le mothachadh air an inntinn mar inntinn: dìcheallach, fìosrach, mothachail, a’ cur cùl ri sannt is fuath an t-saoghail. (4) Bidh e a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh: dìcheallach, fìosrach, mothachail, a’ cur cùl ri sannt is fuath an t-saoghail.
Crìoch an aithris.
Meòrachadh air a’ Chorp
1.1 Meòrachadh air a’ Chorp: Earrann na h-Anail
Agus ciamar, a mhanaich, a bhios am manach a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp?
An seo, a mhanaich, bidh am manach a’ dol dhan choille no gu bonn craoibh no gu bothan falamh, suidheas e, a’ cromadh a chasan, a’ cur a chuirp ann an suidheachadh dìreach, agus a’ stèidheachadh a mhothachaidh air beulaidh a’ bheòil. Bidh e mothachail ga anail a-steach, mothachail ga anail a-mach.
Nuair a bhios e a’ tarraing a-steach anail fhada, tuigidh e, “Tha mi a’ tarraing a-steach anail fhada.” Nuair a bhios e a’ leigeil a-mach anail fhada, tuigidh e, “Tha mi a’ leigeil a-mach anail fhada.”
Nuair a bhios e a’ tarraing a-steach anail ghoirid, tuigidh e, “Tha mi a’ tarraing a-steach anail ghoirid.” Nuair a bhios e a’ leigeil a-mach anail ghoirid, tuigidh e, “Tha mi a’ leigeil a-mach anail ghoirid.”
Bidh e ga thrèanadh fhèin air an dòigh seo, “Mothaichidh mi air a’ chorp air fad le bhith a’ tarraing a-steach anail.” Bidh e ga thrèanadh fhèin air an dòigh seo, “Mothaichidh mi air a’ chorp air fad le bhith a’ leigeil a-mach anail.”
Bidh e ga thrèanadh fhèin air an dòigh seo, “Sìthichidh mi gnìomh an choirp le bhith a’ tarraing a-steach anail.” Bidh e ga thrèanadh fhèin air an dòigh seo, “Sìthichidh mi gnìomh an choirp le bhith a’ leigeil a-mach anail.”
Mar a bhiodh neach-deil no a phreantas, nuair a bhios e a’ dèanamh deileadh fada, tuigidh e: “Tha mi a’ dèanamh deileadh fada”; no, nuair a bhios e a’ dèanamh deileadh goirid, tuigidh e: “Tha mi a’ dèanamh deileadh goirid”; mar sin cuideachd, a mhanaich, nuair a bhios am manach a’ tarraing a-steach anail fhada, tuigidh e: “Tha mi a’ tarraing a-steach anail fhada,” nuair a bhios e a’ leigeil a-mach anail fhada, tuigidh e: “Tha mi a’ leigeil a-mach anail fhada,” nuair a tha e a’ tarraing a-steach anail ghoirid, tuigidh e: “Tha mi a’ tarraing a-steach anail ghoirid,” nuair a bhios e a’ leigeil a-mach anail ghoirid, tuigidh e: “Tha mi a’ leigeil a-mach anail ghoirid”; “Mothaichidh mi air a’ chorp air fad le bhith a’ tarraing a-steach anail,” bidh e ga thrèanadh; “Mothaichidh mi air a’ chorp air fad le bhith a’ leigeil a-mach anail,” bidh e ga thrèanadh; “Sìthichidh mi gnìomh an choirp le bhith a’ tarraing a-steach anail,” bidh e ga thrèanadh; “Sìthichidh mi gnìomh an choirp le bhith a’ leigeil a-mach anail,” bidh e ga thrèanadh.
Mar sin bidh e a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-staigh, no a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-muigh, no a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-staigh agus a-muigh. No bidh e a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib a’ choirp, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ dol à bith an lùib a’ choirp, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib agus a’ dol à bith an lùib a’ choirp. No bidh a mhothachadh air a stèidheachadh leis an smaoineachadh, “Tha corp ann,” ach dìreach airson tuigse agus mothachadh. Bidh e a’ fuireach gun cheangal, gun grèim a chur air rud sam bith san t-saoghal.
Agus mar sin cuideachd, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp.
Crìoch Earrann na h-Anail.
1.2 Meòrachadh air a’ Chorp: Earrann nan Gluasadan
A-rithist, a mhanaich, bidh am manach a’ coiseachd agus a’ tuigse, “Tha mi a’ coiseachd,” no na sheasamh agus a’ tuigse, “Tha mi nam sheasamh,” no na shuidhe agus a’ tuigse, “Tha mi nam shuidhe,” no na laighe agus a’ tuigse, “Tha mi nam laighe.” Agus ge bith dè an suidheachadh a th’ air a chorp, tuigidh e e mar sin.
Mar sin bidh e a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-staigh, no a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-muigh, no a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-staigh agus a-muigh. No bidh e a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib a’ choirp, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ dol à bith an lùib a’ choirp, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib agus a’ dol à bith an lùib a’ choirp. No bidh a mhothachadh air a stèidheachadh leis an smaoineachadh, “Tha corp ann,” ach dìreach airson tuigse agus mothachadh. Bidh e a’ fuireach gun cheangal, gun grèim a chur air rud sam bith san t-saoghal.
Agus mar sin cuideachd, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp.
Crìoch Earrann nan Gluasadan.
1.3 Meòrachadh air a’ Chorp: Earrann an Fhiosrachaidh
A-rithist, a mhanaich, bidh am manach mothachail nuair a tha e a’ dol air adhart is air ais; mothachail nuair a tha e a’ coimhead air ais is air adhart; mothachail nuair a bhios e a’ cromadh is a’ sìneadh; mothachail nuair a bhios e a’ giùlan a chuid aodaich is a bhobhla; mothachail nuair a bhios e ag ithe, ag òl, a’ cagnadh, agus a’ blasad; mothachail nuair a bhios e a’ dèanamh fuasgail no mùn; mothachail nuair a bhios e a’ coiseachd, na sheasamh, na shuidhe, na chadal, na dhùisg, a’ bruidhinn, no na thostachd.
Mar sin bidh e a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-staigh, no a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-muigh, no a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-staigh agus a-muigh. No bidh e a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib a’ choirp, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ dol à bith an lùib a’ choirp, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib agus a’ dol à bith an lùib a’ choirp. No bidh a mhothachadh air a stèidheachadh leis an smaoineachadh, “Tha corp ann,” ach dìreach airson tuigse agus mothachadh. Bidh e a’ fuireach gun cheangal, gun grèim a chur air rud sam bith san t-saoghal.
Agus mar sin cuideachd, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp.
Crìoch Earrann an Fhiosrachaidh.
1.4 Meòrachadh air a’ Chorp: Earrann a’ Mhì-thaitneach – Na Pàirtean den Chorp
A-rithist, a mhanaich, smaoinichidh am manach air a’ chorp seo fhèin bho bhonn nan cas gu mullach nan ceann, air a cheangal le craiceann, làn de neòghlaine iomadach: “Tha falt, falt na h-aoise, ìnean, fiaclan, craiceann, feòil, fèithean, cnàmhan, smior, àirnean, cridhe, grùthan, sgairt, dubh-liath, sgamhanan, caolan, “mesentery“, na tha sa mhionach, caice, domblas, ronn, iongar, fuil, fallas, geir, deur, grìs, seile, smug, smeur nan alt, agus fual anns a’ chorp seo.”
Mar a bhiodh baga le fosgladh gach ceann làn de dh’iomadh seòrsa gràin – rìs, rus ruadh, pònairean, peasair, mileid, is rus geal – agus duine le deagh shùilean ga fhosgladh agus ga sgrùdadh mar seo: ‘Seo rìs, seo rus ruadh, seo pònairean, seo peasair, seo mileid, seo rus geal’; mar sin cuideachd, bidh am manach a’ sgrùdadh an aon bhodhaig seo bho bhonn nan cas gu mullach nan ceann, air a cheangal le craiceann, làn de neòghlaine iomadach: “Tha falt, falt na h-aoise, ìnean, fiaclan, craiceann, feòil, féithean, cnàmhan, smior, àirnean, cridhe, grùthan, sgairt, dubh-liath, sgamhanan, caolan, “mesentery”, na tha sa mhionach, caice, domblas, ronn, iongar, fuil, fallas, geir, deur, grìs, seile, smug, smeur nan alt, agus fual anns a’ chorp seo”.
Mar sin bidh e a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-staigh, no a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-muigh, no a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-staigh agus a-muigh. No bidh e a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib a’ choirp, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ dol à bith an lùib a’ choirp, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib agus a’ dol à bith an lùib a’ choirp. No bidh a mhothachadh air a stèidheachadh leis an smaoineachadh, “Tha corp ann,” ach dìreach airson tuigse agus mothachadh. Bidh e a’ fuireach gun cheangal, gun grèim a chur air rud sam bith san t-saoghal.
Agus mar sin cuideachd, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp.
Crìoch Earrann na Mì-thaitneach – Na Pàirtean den Chorp
1.5 Meòrachadh air a’ Chorp: Earrann nan Dùilean
A-rithist, a mhanaich, smaoinichidh am manach air a’ chorp seo fhèin, anns an t-suidheachadh a th’ ann, a rèir nan dùilean: “Tha dùil na talmhainn, dùil an uisge, dùil an teine, dùil na gaothe anns a’ chorp seo.”
Mar a bhiodh bùidsear ealanta no òglach bùidseir an dèidh bà a mharbhadh agus na shuidhe aig crois-rathaid leis an fheòil air a gearradh na pìosan; mar sin cuideachd, a mhanaich, smaoinichidh am manach air a’ chorp seo fhèin, anns an t-suidheachadh a th’ ann, a rèir nan dùilean: “Tha dùil na talmhainn, dùil an uisge, dùil an teine, dùil na gaothe anns a’ chorp seo.”
Mar sin bidh e a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-staigh, no a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-muigh, no a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-staigh agus a-muigh. No bidh e a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib a’ choirp, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ dol à bith an lùib a’ choirp, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib agus a’ dol à bith an lùib a’ choirp. No bidh a mhothachadh air a stèidheachadh leis an smaoineachadh, “Tha corp ann,” ach dìreach airson tuigse agus mothachadh. Bidh e a’ fuireach gun cheangal, gun grèim a chur air rud sam bith san t-saoghal.
Agus mar sin cuideachd, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp.
Crìoch Earrann nan Dùilean.
1.6 Meòrachadh air a’ Chorp: Earrann nan Naoi Tursan anns a’ Chladh
A-rithist, a mhanaich, mar a chitheadh am manach corp air a thilgeil dhan chladh, aon-là-bàis no dà-là-bàis no trì-là-bàis, air a bholadh, liath-gorm, lom no brùite. Cuiridh e seo an aghaidh a choirp fhèin: “Tha an corp seo cuideachd mar sin, bidh e mar sin, chan eil e às aonais sin.”
Mar sin bidh e a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-staigh, no a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-muigh, no a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-staigh agus a-muigh. No bidh e a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib a’ choirp, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ dol à bith an lùib a’ choirp, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib agus a’ dol à bith an lùib a’ choirp. No bidh a mhothachadh air a stèidheachadh leis an smaoineachadh, “Tha corp ann,” ach dìreach airson tuigse agus mothachadh. Bidh e a’ fuireach gun cheangal, gun grèim a chur air rud sam bith san t-saoghal.
Agus mar sin cuideachd, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp.
A-rithist, a mhanaich, mar a chitheadh am manach corp air a thilgeil dhan chladh, ga ghlutadh le feannagan no le seabhagan no le fangan no le coin no le seacail no le cnuimhean no le coin-fhiadhaich no le sionnaich no le creutairean beò eile. Cuiridh e seo an aghaidh a choirp fhèin: “Tha an corp seo cuideachd mar sin, bidh e mar sin, chan eil e às aonais sin.”
A-rithist, a mhanaich, mar a chitheadh am manach corp air a thilgeil dhan chladh … cnàmhan le feòil is fuil agus féithean gan ceangal … cnàmhan gun fheòil ach le fuil agus féithean gan ceangal … cnàmhan gun fheòil gun fhuil, ach le féithean gan ceangal … cnàmhan air an sgaradh is air an sgapadh an ceithir àird, cnàmh na làimhe an seo, cnàmh na coise an seo, cnàimh na h-adhbrann an seo, cnàimh na sliasaid an seo, cnàimh na meidhinn an seo, cnàimh an droma an seo, cnàimh na h-asna an seo, cnàimh an uchd an seo, cnàimh nan gualann an seo, cnàimh na h-amhaich an seo, cnàimh na giallain an seo, fiaclan an seo, agus claigeann an sin. Cuiridh e seo an aghaidh a choirp fhèin: “Tha an corp seo cuideachd mar sin, bidh e mar sin, chan eil e às aonais sin.”
A-rithist, a mhanaich, mar a chitheadh am manach corp air a thilgeil dhan chladh … cnàmhan geala, dath coltach ri sligean … cnàmhan air an cruachte, còrr is bliadhna a dh’aois … cnàmhan lobhte, air an bruthadh gu dust. Cuiridh e seo an aghaidh a choirp fhèin: “Tha an corp seo cuideachd mar sin, bidh e mar sin, chan eil e às aonais sin.”
Mar sin bidh e a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-staigh, no a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-muigh, no a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp a-staigh agus a-muigh. No bidh e a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib a’ choirp, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ dol à bith an lùib a’ choirp, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib agus a’ dol à bith an lùib a’ choirp. No bidh a mhothachadh air a stèidheachadh leis an smaoineachadh, “Tha corp ann,” ach dìreach airson tuigse agus mothachadh. Bidh e a’ fuireach gun cheangal, gun grèim a chur air rud sam bith san t-saoghal.
Agus mar sin cuideachd, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air a’ chorp mar chorp.
Crìoch Earrann nan Naoi Tursan anns a’ Chladh
Crìoch nan Ceithir-deug Meòrachadh air a’ Chorp
Meòrachadh air na Faireachdainnean
Agus ciamar, a mhanaich, a bhios am manach a’ fuireach le mothachadh air na faireachdainnean mar fhaireachdainnean?
An seo, a mhanaich, nuair a bhios am manach a’ faireachdainn fhaireachdainn thlachdmhor, tuigidh e, “Tha mi a’ faireachdainn fhaireachdainn thlachdmhor.” Nuair a bhios e a’ faireachdainn fhaireachdainn mhì-thlachdmhor, tuigidh e, “Tha mi a’ faireachdainn fhaireachdainn mhì-thlachdmhor.” Nuair a bhios e a’ faireachdainn fhaireachdainn neo-mhì-thlachdmhor-is-neo-thlachdmhor, tuigidh e, “Tha mi a’ faireachdainn fhaireachdainn neo-mhì-thlachdmhor-is-neo-thlachdmhor.”
Nuair a bhios e a’ faireachdainn fhaireachdainn thlachdmhor le tlachd na feòla, tuigidh e, “Tha mi a’ faireachdainn fhaireachdainn thlachdmhor le tlachd na feòla.” Nuair a bhios e a’ faireachdainn fhaireachdainn thlachdmhor gun tlachd na feòla, tuigidh e, “Tha mi a’ faireachdainn fhaireachdainn thlachdmhor gun tlachd na feòla.”
Nuair a bhios e a’ faireachdainn fhaireachdainn mhì-thlachdmhor le tlachd na feòla, tuigidh e, “Tha mi a’ faireachdainn fhaireachdainn mhì-thlachdmhor le tlachd na feòla.” Nuair a bhios e a’ faireachdainn fhaireachdainn mhì-thlachdmhor gun tlachd na feòla, tuigidh e, “Tha mi a’ faireachdainn fhaireachdainn mhì-thlachdmhor gun tlachd na feòla.”
Nuair a bhios e a’ faireachdainn fhaireachdainn neo-mhì-thlachdmhor-is-neo-thlachdmhor le tlachd na feòla, tuigidh e, “Tha mi a’ faireachdainn fhaireachdainn neo-mhì-thlachdmhor-is-neo-thlachdmhor le tlachd na feòla.” Nuair a bhios e a’ faireachdainn fhaireachdainn neo-mhì-thlachdmhor-is-neo-thlachdmhor gun tlachd na feòla, tuigidh e, “Tha mi a’ faireachdainn fhaireachdainn neo-mhì-thlachdmhor-is-neo-thlachdmhor gun tlachd na feòla.”
Mar sin bidh e a’ fuireach le mothachadh air na faireachdainnean mar fhaireachdainnean a-staigh, no a’ fuireach le mothachadh air na faireachdainnean mar fhaireachdainnean a-muigh, no a’ fuireach le mothachadh air na faireachdainnean mar fhaireachdainnean a-staigh agus a-muigh. No bidh e a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib nam faireachdainnean, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ dol à bith an lùib nam faireachdainnean, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib agus a’ dol à bith an lùib nam faireachdainnean. No bidh a mhothachadh air a stèidheachadh leis an smaoineachadh, “Tha faireachdainn ann,” ach dìreach airson tuigse agus mothachadh. Bidh e a’ fuireach gun cheangal, gun grèim a chur air rud sam bith san t-saoghal.
Agus mar sin cuideachd, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air na faireachdainnean mar fhaireachdainnean.
Crìoch Meòrachadh air na Faireachdainnean.
Meòrachadh air an Inntinn
Agus ciamar, a mhanaich, a bhios am manach a’ fuireach le mothachadh air an inntinn mar inntinn? An seo, a mhanaich, nuair a bhios inntinn le sannt aig a’ mhanach, tuigidh e, “Tha inntinn le sannt agam.”
Nuair a bhios inntinn gun sannt aige, tuigidh e, “Tha inntinn gun sannt agam.”
Nuair a bhios inntinn le fuath aige, tuigidh e, “Tha inntinn le fuath agam.”
Nuair a bhios inntinn gun fhuath aige, tuigidh e, “Tha inntinn gun fhuath agam.”
Nuair a bhios inntinn le ceàrr-thuigsinn aige, tuigidh e, “Tha inntinn le ceàrr-thuigsinn agam.”
Nuair a bhios inntinn gun cheàrr-thuigsinn aige, tuigidh e, “Tha inntinn gun cheàrr-thuigsinn agam.”
Nuair a bhios inntinn teannaichte aige, tuigidh e, “Tha inntinn teannaichte agam.”
Nuair a bhios inntinn sgaoilte aige, tuigidh e, “Tha inntinn sgaoilte agam.”
Nuair a bhios inntinn leathann aige, tuigidh e, “Tha inntinn leathann agam.”
Nuair a bhios inntinn chaol aige, tuigidh e, “Tha inntinn chaol agam.”
Nuair a bhios inntinn mhòr aige, tuigidh e, “Tha inntinn mhòr agam.”
Nuair a bhios inntinn bheag aige, tuigidh e, “Tha inntinn bheag agam.”
Nuair a bhios inntinn stòlda aige, tuigidh e, “Tha inntinn stòlda agam.”
Nuair a bhios inntinn neo-stòlda aige, tuigidh e, “Tha inntinn neo-stòlda agam.”
Nuair a bhios inntinn shaor aige, tuigidh e, “Tha inntinn shaor agam.”
Nuair a bhios inntinn neo-shaor aige, tuigidh e, “Tha inntinn neo-shaor agam.”
Mar sin bidh e a’ fuireach le mothachadh air an inntinn mar inntinn a-staigh, no a’ fuireach le mothachadh air an inntinn mar inntinn a-muigh, no a’ fuireach le mothachadh air an inntinn mar inntinn a-staigh agus a-muigh. No bidh e a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib na h-inntinn, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ dol à bith an lùib na h-inntinn, no a’ fuireach le mothachadh air na nithean a tha a’ tighinn an lùib agus a’ dol à bith an lùib na h-inntinn. No bidh a mhothachadh air a stèidheachadh leis an smaoineachadh, “Tha inntinn ann,” ach dìreach airson tuigse agus mothachadh. Bidh e a’ fuireach gun cheangal, gun grèim a chur air rud sam bith san t-saoghal.
Agus mar sin cuideachd, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air an inntinn mar inntinn.
Crìoch Meòrachadh air an Inntinn.
Meòrachadh air na Dhamma
4.1 Meòrachadh air na Dhamma: Earrann nan Còig Amalan
Agus ciamar, a mhanaich, a bhios am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh?
An seo, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh, an co-theacs nam còig amalan. Agus ciamar a bhios am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh, an co-theacs nam còig amalan?
An seo, a mhanaich, nuair a bhios miann nan ceudfathan a-staigh aig a’ mhanach, tuigidh e, “Tha miann nan ceudfathan a-staigh agam.” Nuair nach bi miann nan ceudfathan a-staigh aige, tuigidh e, “Chan eil miann nan ceudfathan a-staigh agam.” Agus tuigidh e mar a thig miann nan ceudfathan a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid miann nan ceudfathan a thàinig gu bith air fhàgail, agus tuigidh e mar a bhios miann nan ceudfathan a chaidh fhàgail gun tighinn a-rithist.
Nuair a bhios droch-rùn a-staigh aig a’ mhanach, tuigidh e, “Tha droch-rùn a-staigh agam.” Nuair nach bi droch-rùn a-staigh aige, tuigidh e, “Chan eil droch-rùn a-staigh agam.” Agus tuigidh e mar a thig droch-rùn a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid droch-rùn a thàinig gu bith air fhàgail, agus tuigidh e mar a bhios droch-rùn a chaidh fhàgail gun tighinn a-rithist.
Nuair a bhios leisg is marbhantachd a-staigh aig a’ mhanach, tuigidh e, “Tha leisg is marbhantachd a-staigh agam.” Nuair nach bi leisg is marbhantachd a-staigh aige, tuigidh e, “Chan eil leisg is marbhantachd a-staigh agam.” Agus tuigidh e mar a thig leisg is marbhantachd a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid leisg is marbhantachd a thàinig gu bith air fhàgail, agus tuigidh e mar a bhios leisg is marbhantachd a chaidh fhàgail gun tighinn a-rithist.
Nuair a bhios mì-shocair is aithreachas a-staigh aig a’ mhanach, tuigidh e, “Tha mì-shocair is aithreachas a-staigh agam.” Nuair nach bi mì-shocair is aithreachas a-staigh aige, tuigidh e, “Chan eil mì-shocair is aithreachas a-staigh agam.” Agus tuigidh e mar a thig mì-shocair is aithreachas a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid mì-shocair is aithreachas a thàinig gu bith air fhàgail, agus tuigidh e mar a bhios mì-shocair is aithreachas a chaidh fhàgail gun tighinn a-rithist.
Nuair a bhios teagamh a-staigh aig a’ mhanach, tuigidh e, “Tha teagamh a-staigh agam.” Nuair nach bi teagamh a-staigh aige, tuigidh e, “Chan eil teagamh a-staigh agam.” Agus tuigidh e mar a thig teagamh a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid teagamh a thàinig gu bith air fhàgail, agus tuigidh e mar a bhios teagamh a chaidh fhàgail gun tighinn a-rithist.
Mar sin bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh a-staigh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh a-muigh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh an dà chuid a-staigh is a-muigh. No bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air nàdar èirigh nan na rudan inntinnidh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air nàdar dol-a-bith nan na rudan inntinnidh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air an dà chuid, nàdar an èirigh is nàdar an dol-a-bith. No bidh mothachadh aige gu bheil rudan inntinnidh ann air a stèidheachadh dìreach cho fada ‘s a dh’fheumar airson fìor eòlas agus mothachadh. Bidh e a’ fuireach gun cheangal, gun grèim a chur air rud sam bith san t-saoghal.
Agus mar sin cuideachd, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh an co-theacs nam còig amalan.
Crìoch Earrann nan Còig Amalan
4.2 Meòrachadh air na Dhamma: Earrann nan Còig Cruinneachaidhean
A-rithist, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh, an co-theacs nam còig cruinneachaidhean greime. Agus ciamar a bhios am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh an co-theacs nan còig cruinneachaidhean greime? An seo, a mhanaich, tuigidh am manach: “’S e seo an stuth, seo mar a thig an stuth gu bith, seo mar a thèid an stuth à bith; ’s e seo an fhaireachdainn, seo mar a thig an fhaireachdainn gu bith, seo mar a thèid an fhaireachdainn à bith; ’s e seo a’ chomharrachadh, seo mar a thig a’ chomharrachadh gu bith, seo mar a thèid a’ chomharrachadh à bith; ’s e seo na h-eagaran deònach, seo mar a thig na h-eagaran deònach gu bith, seo mar a thèid na h-eagaran deònach à bith; ’s e seo am fìosraiche, seo mar a thig am fìosraiche gu bith, seo mar a thèid am fìosraiche à bith.”
Mar sin bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh a-staigh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh a-muigh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh an dà chuid a-staigh is a-muigh. No bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air nàdar èirigh nan na rudan inntinnidh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air nàdar dol-a-bith nan na rudan inntinnidh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air an dà chuid, nàdar an èirigh is nàdar an dol-a-bith. No bidh mothachadh aige gu bheil rudan inntinnidh ann air a stèidheachadh dìreach cho fada ‘s a dh’fheumar airson fìor eòlas agus mothachadh. Bidh e a’ fuireach gun cheangal, gun grèim a chur air rud sam bith san t-saoghal.
Agus mar sin cuideachd, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh an co-theacs nan còig cruinneachaidhean greime.
Crìoch Earrann nan Còig Cruinneachaidhean.
4.3 Meòrachadh air na Dhamma: Earrann nan Sia Bunaitean Mothaich
A-rithist, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh, an co-theacs nan sia bunaitean mothaich a-staigh is a-muigh. Agus ciamar a bhios am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh, an co-theacs nan sia bunaitean mothaich a-staigh is a-muigh?
An seo, a mhanaich, tuigidh am manach an t-sùil agus tuigidh e na rudan fradhairc, agus tuigidh e an ceangal a thig an lùib an dà chuid; agus tuigidh e mar a thig ceangal a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid ceangal a thàinig gu bith air fhàgail, agus tuigidh e mar a bhios ceangal a chaidh fhàgail gun tighinn a-rithist.
Tuigidh e a’ chluas agus tuigidh e na rudan fuaimneach, agus tuigidh e an ceangal a thig an lùib an dà chuid; agus tuigidh e mar a thig ceangal a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid ceangal a thàinig gu bith air fhàgail, agus tuigidh e mar a bhios ceangal a chaidh fhàgail gun tighinn a-rithist.
Tuigidh e an t-sròn agus tuigidh e na rudan fàileachd, agus tuigidh e an ceangal a thig an lùib an dà chuid; agus tuigidh e mar a thig ceangal a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid ceangal a thàinig gu bith air fhàgail, agus tuigidh e mar a bhios ceangal a chaidh fhàgail gun tighinn a-rithist.
Tuigidh e an teanga agus tuigidh e na rudan blasda, agus tuigidh e an ceangal a thig an lùib an dà chuid; agus tuigidh e mar a thig ceangal a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid ceangal a thàinig gu bith air fhàgail, agus tuigidh e mar a bhios ceangal a chaidh fhàgail gun tighinn a-rithist.
Tuigidh e a’ chorp agus tuigidh e na rudan beanailteach, agus tuigidh e an ceangal a thig an lùib an dà chuid; agus tuigidh e mar a thig ceangal a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid ceangal a thàinig gu bith air fhàgail, agus tuigidh e mar a bhios ceangal a chaidh fhàgail gun tighinn a-rithist.
Tuigidh e an inntinn agus tuigidh e na rudan inntinnidh, agus tuigidh e an ceangal a thig an lùib an dà chuid; agus tuigidh e mar a thig ceangal a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid ceangal a thàinig gu bith air fhàgail, agus tuigidh e mar a bhios ceangal a chaidh fhàgail gun tighinn a-rithist.
Mar sin bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh a-staigh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh a-muigh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh an dà chuid a-staigh is a-muigh. No bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air nàdar èirigh nan na rudan inntinnidh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air nàdar dol-a-bith nan na rudan inntinnidh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air an dà chuid, nàdar an èirigh is nàdar an dol-a-bith. No bidh mothachadh aige gu bheil rudan inntinnidh ann air a stèidheachadh dìreach cho fada ‘s a dh’fheumar airson fìor eòlas agus mothachadh. Bidh e a’ fuireach gun cheangal, gun grèim a chur air rud sam bith san t-saoghal.
Agus mar sin cuideachd, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh an co-theacs nan sia bunaitean mothaich a-staigh is a-muigh.
Crìoch Earrann nan Sia Bunaitean Mothaich.
4.4 Meòrachadh air na Dhamma: Earrann nan Seachd Meuran-dùsgadh
A-rithist, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh, an co-theacs nan seachd meuran-dùsgadh. Agus ciamar a bhios am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh, an co-theacs nan seachd meuran-dùsgadh?
An seo, a mhanaich, nuair a bhios meur-dùsgadh mothachail a-staigh aig a’ mhanach, tuigidh e, “Tha meur-dùsgadh mothachail a-staigh agam.” Nuair nach eil meur-dùsgadh mothachail a-staigh aige, tuigidh e, “Chan eil meur-dùsgadh mothachail a-staigh agam.” Agus tuigidh e mar a thig meur-dùsgadh mothachail a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid meur-dùsgadh mothachail a thàinig gu bith air a leasachadh gu iomlan.
Nuair a bhios meur-dùsgadh sgrùdaidh nan dhamma a-staigh aig a’ mhanach, tuigidh e, “Tha meur-dùsgadh sgrùdaidh nan dhamma a-staigh agam.” Nuair nach eil meur-dùsgadh sgrùdaidh nan dhamma a-staigh aige, tuigidh e, “Chan eil meur-dùsgadh sgrùdaidh nan dhamma a-staigh agam.” Agus tuigidh e mar a thig meur-dùsgadh sgrùdaidh nan dhamma a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid meur-dùsgadh sgrùdaidh nan dhamma a thàinig gu bith air a leasachadh gu iomlan.
Nuair a bhios meur-dùsgadh spionnaidh a-staigh aig a’ mhanach, tuigidh e, “Tha meur-dùsgadh spionnaidh a-staigh agam.” Nuair nach eil meur-dùsgadh spionnaidh a-staigh aige, tuigidh e, “Chan eil meur-dùsgadh spionnaidh a-staigh agam.” Agus tuigidh e mar a thig meur-dùsgadh spionnaidh a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid meur-dùsgadh spionnaidh a thàinig gu bith air a leasachadh gu iomlan.
Nuair a bhios meur-dùsgadh aoibhneis a-staigh aig a’ mhanach, tuigidh e, “Tha meur-dùsgadh aoibhneis a-staigh agam.” Nuair nach eil meur-dùsgadh aoibhneis a-staigh aige, tuigidh e, “Chan eil meur-dùsgadh aoibhneis a-staigh agam.” Agus tuigidh e mar a thig meur-dùsgadh aoibhneis a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid meur-dùsgadh aoibhneis a thàinig gu bith air a leasachadh gu iomlan.
Nuair a bhios meur-dùsgadh sìth-thàimh a-staigh aig a’ mhanach, tuigidh e, “Tha meur-dùsgadh sìth-thàimh a-staigh agam.” Nuair nach eil meur-dùsgadh sìth-thàimh a-staigh aige, tuigidh e, “Chan eil meur-dùsgadh sìth-thàimh a-staigh agam.” Agus tuigidh e mar a thig meur-dùsgadh sìth-thàimh a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid meur-dùsgadh sìth-thàimh a thàinig gu bith air a leasachadh gu iomlan.
Nuair a bhios meur-dùsgadh còmh-dhùnaidh a-staigh aig a’ mhanach, tuigidh e, “Tha meur-dùsgadh còmh-dhùnaidh a-staigh agam.” Nuair nach eil meur-dùsgadh còmh-dhùnaidh a-staigh aige, tuigidh e, “Chan eil meur-dùsgadh còmh-dhùnaidh a-staigh agam.” Agus tuigidh e mar a thig meur-dùsgadh còmh-dhùnaidh a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid meur-dùsgadh còmh-dhùnaidh a thàinig gu bith air a leasachadh gu iomlan.
Nuair a bhios meur-dùsgadh rèidh-inntinn a-staigh aig a’ mhanach, tuigidh e, “Tha meur-dùsgadh rèidh-inntinn a-staigh agam.” Nuair nach eil meur-dùsgadh rèidh-inntinn a-staigh aige, tuigidh e, “Chan eil meur-dùsgadh rèidh-inntinn a-staigh agam.” Agus tuigidh e mar a thig meur-dùsgadh rèidh-inntinn a bha gun tighinn gu bith, agus tuigidh e mar a thèid meur-dùsgadh rèidh-inntinn a thàinig gu bith air a leasachadh gu iomlan.
Mar sin bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh a-staigh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh a-muigh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh an dà chuid a-staigh is a-muigh. No bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air nàdar èirigh nan na rudan inntinnidh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air nàdar dol-a-bith nan na rudan inntinnidh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air an dà chuid, nàdar an èirigh is nàdar an dol-a-bith. No bidh mothachadh aige gu bheil rudan inntinnidh ann air a stèidheachadh dìreach cho fada ‘s a dh’fheumar airson fìor eòlas agus mothachadh. Bidh e a’ fuireach gun cheangal, gun grèim a chur air rud sam bith san t-saoghal.
Agus mar sin cuideachd, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh an co-theacs nan seachd meuran-dùsgadh.
Crìoch Earrann nan Seachd Meuran-dùsgadh.
4.5 Meòrachadh air na Dhamma: Earrann nan Ceithir Fìrinn Uaisle
A-rithist, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air na Dhamma mar Dhamma, an co-theacs nan ceithir fìrinn uaisle.
Agus ciamar a bhios am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh, an co-theacs nan Ceithir Fìrinn Uaisle? An seo, a mhanaich, tuigidh am manach, (1) “’S e seo am fulangachd,” mar a tha e dha-rìridh. Tuigidh e, (2) “’S e seo tùs an fhulangachd,” mar a tha e dha-rìridh. Tuigidh e, (3) “’S e seo crìoch an fhulangachd,” mar a tha e dha-rìridh. Tuigidh e, (4) “’S e seo an t-slighe a leanas gu crìoch an fhulangachd,” mar a tha e dha-rìridh.
Mar sin bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh a-staigh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh a-muigh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh an dà chuid a-staigh is a-muigh. No bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air nàdar èirigh nan na rudan inntinnidh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air nàdar dol-a-bith nan na rudan inntinnidh, no bidh e a’ fuireach a’ meòrachadh air an dà chuid, nàdar an èirigh is nàdar an dol-a-bith. No bidh mothachadh aige gu bheil rudan inntinnidh ann air a stèidheachadh dìreach cho fada ‘s a dh’fheumar airson fìor eòlas agus mothachadh. Bidh e a’ fuireach gun cheangal, gun grèim a chur air rud sam bith san t-saoghal.
Agus mar sin cuideachd, a mhanaich, bidh am manach a’ fuireach le mothachadh air na rudan inntinnidh mar rudan inntinnidh an co-theacs nan Ceithir Fìrinn Uaisle.
Crìoch Earrann nan Ceithir Fìrinn Uaisle.
Crìoch Meòrachadh air na Dhamma.
Ge bith cò, a mhanaich, a nì leasachadh air na ceithir stèidhean mothachail seo airson seachd bliadhna, faodaidh e dùil a bhith aige ris an aon de dhà thoradh: tuigse làithreach no, ma tha fuigheall fhathast ann, neo-thilleadh.
Gun luaidh air, a mhanaich, na seachd bliadhna. Ge bith cò a nì leasachadh air na ceithir stèidhean mothachail seo airson sia bliadhna … còig bliadhna … ceithir bliadhna … trì bliadhna … dà bhliadhna … aon bhliadhna … Gun luaidh air, a mhanaich, aon bhliadhna. Ge bith cò a nì leasachadh air na ceithir stèidhean mothachail seo airson seachd mìosan, faodaidh e dùil a bhith aige ris an aon de dhà thoradh: tuigse làithreach no, ma tha fuigheall fhathast ann, neo-thilleadh. Gun luaidh air, a mhanaich, na seachd mìosan. Ge bith cò a nì leasachadh air na ceithir stèidhean mothachail seo airson sia mìosan … còig mìosan … ceithir mìosan … trì mìosan … dà mhìos … aon mhìos … leth-mhìos … Gun luaidh air, a mhanaich, leth-mhìos. Ge bith cò a nì leasachadh air na ceithir stèidhean mothachail seo airson seachd latha, faodaidh e dùil a bhith aige ris an aon de dhà thoradh: tuigse làithreach no, ma tha fuigheall fhathast ann, neo-thilleadh.
“‘S e seo an t-aon shlighe, a mhanaich, airson glanadh nan creutairean beò, airson bròn is nuallan a dhol seachad air, airson fulangas is mì-thoil-inntinn a sguabadh air falbh, airson a’ cheart shlighe fhaighinn, airson Nibbāna fhaicinn dha-rìridh: na ceithir stèidhean mothachail.” Agus seo, a rèir sin, an t-adhbhar airson na thuirt mi.
Thuirt am Bùda seo. Agus bha na manaich toilichte le òraid a’ Bhùda.
Crìoch an t-Sutta mu na Stèidhean Mothachail. An deicheamh.
☸️ Gum faigh sinn uile saorsa bho dukkha ☸️
