Thig a-steach air an t-Slighe tro chleachdadh an Dhamma le cumadh-inntinn ceart. Anns a’ chiad earrann den Ochd-shlighe Uasal, Earrann na Gliocais, gheibh sinn Sealladh Ceart (Sammādiṭṭhi) agus Rùn Ceart (Sammāsaṅkappa – anns an ath-phost). Tha mìneachaidhean sònraichte glè shoilleir aig a’ chiad fhear, mar a leanas:
Tha Sealladh Ceart air a roinn an dà phàirt: pàirt shaoghalta agus pàirt os-nàdairra. Buinidh an Sealladh Ceart saoghalta ris an t-sealladh ceart air kamma.
’S e a’ chiad rud a bu chòir dhuinn a bhith eòlach mu kamma, gu bheil e a’ ciallachadh “gnìomh deònach” a-mhàin. Chan eil e a’ ciallachadh dàn no geàrr-chùis, no seòrsa sam bith eile de dh’àm ri teachd a tha air a dhearbhadh mar sin idir. Chan eil kamma a’ ciallachadh ach “gnìomh deònach”. Mar a thuirt am Bùda: “’S e rùn, a bhikkhu, a their mi ri kamma.1(“Cetanāhaṁ, bhikkhave, kammaṁ vadāmi” Nibbedhikasutta AN 6.63)“
’S e an dàrna rud a feumas sinn fios a bhith againn mu kamma, gu bheil toradh ann aig a h-uile gnìomh deònach. Tha dà sheòrsa kamma ann: kamma sona (kusalakamma) agus kamma mì-sona (akusalakamma). Tha iad air an cur an cèill ann an trì dòighean eadar-dhealaichte: corporra, beòil, agus inntinn. Bheir kamma sona toradh sona, leithid soirbheachas, slàinte, agus toileachas. Air an làimh eile, bheir kamma mì-sona toradh mì-sona, leithid call, tinneas, agus bròn.
’S e sin ràdh, chan urrainn dhuinn a ràdh gu cinnteach: “’S e an tinneas seo a tha mi a’ faireachdainn an-dràsta fhèin toradh an gnìomh shònraichte sin a rinn mi san àm a dh’fhalbh.”, mar eisimpleir. Ach, ‘s urrainn dhuinn a ràdh gu earbsach: “Tha mi tinn an-dràsta air sgàth gnìomh mì-sona a dh’aona ghnothach a rinn mi san àm a dh’fhalbh.” Chan eil e idir cho sìmplidh, ach ’s e sin a’ bheachd choitcheann air mar a obraicheas kamma.
’S e an Sealladh Ceart os-nàdairra an sealladh ceart air na Ceithir Fìrinn Uaisle. Aig toiseach ar cleachdaidh, tha tuigse leabhraicheil againn orra, ach mar a thèid sinn air adhart, bidh tuigse nas fìrinne, nas eòlaiche a’ tighinn bho chleachdadh. ’S e an tuigse iomlan agus fhoirfe sin a th’ ann an nibbāna.
’S e tùs an t-slighe tuigse fhaotainn air nàdar kamma: gur e gnìomh deònach a th’ ann a bheir toradh seachad. Ach, tha an dòigh-obrach falaichte ar beòil. Cha tig an fhìor Shealladh Ceart bho leabhar, ach bho thuigsinn fhìor a thig le eòlas dìridh air na Ceithir Fìrinn Uaisle fhèin. Agus ’s e an tuigse iomlan, fhoirfe sin a th’ ann an nibbāna.
☸️ Gum faigh sinn uile saorsa bho dukkha ☸️