Moths to a Flame

One time the Buddha was staying near Sāvatthi, in Jeta’s grove, at the garden of Anāthapiṇḍika. At that time he was seated under the open sky, on a night of blinding darkness, while oil lamps were burning. And also at that time a great number of winged insects were flying around and falling into those oil lamps, thus meeting with misfortune, meeting with ruin, meeting with both misfortune and ruin. The Buddha saw those great number of winged insects flying around and falling into those oil lamps… And then the Buddha, understanding the meaning of this, gave utterance, at that moment, to this profound utterance:

“Rushing up but then too far, they miss the point;
Only causing ever newer bonds to grow.
So obsessed are some by what is seen and heard,
They fly just like these moths, straight into the flames.” – Ud 6.9

Evaṁ me sutaṁ—​   ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anātha­piṇḍi­kassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā rat­tandha­kā­ra­timisā­yaṁ abbhokāse nisinno hoti telappadīpesu jhāyamānesu. Tena kho pana samayena sambahulā adhipātakā tesu telappadīpesu āpātaparipātaṁ anayaṁ āpajjanti, byasanaṁ āpajjanti, anayabyasanaṁ āpajjanti. Addasā kho bhagavā te sambahule adhipātake tesu telappadīpesu āpātaparipātaṁ anayaṁ āpajjante, byasanaṁ āpajjante, anayabyasanaṁ āpajjante.

Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:

“Upātidhāvanti na sāramenti,
Navaṁ navaṁ bandhanaṁ brūhayanti;
Patanti ­paj­jota­mi­vādhipā­takā,
Diṭṭhe sute itiheke niviṭṭhā”ti.

အကျွန်ုပ်သည် ဤသို့ ကြားနာခဲ့ရပါသည်- အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အရံဖြစ်သော ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အလွန်မှောင်မိုက်သော ညဉ့်အခါ ဆီမီးတို့ကို ညှိထွန်းထားရာ လွင်တီးခေါင်၌ ထိုင်နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ များစွာသော ပိုးဖလံတို့သည် ထိုဆီမီးတို့၌ တိုးဝင်ရစ်ဝဲကာ ကျရောက်ကုန်လျက် ဆင်းရဲခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏။ ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏။ ဆင်းရဲပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏။ မြတ်စွာ့ဘုရားသည် ထိုဆီမီးတို့၌ တိုးဝင်ရစ်ဝဲကာ ကျရောက်ကုန်လျက် ဆင်းရဲခြင်း ပျက်စီးခြင်း ဆင်းရဲပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကုန်သော ထိုပိုးဖလံများစွာတို့ကို မြင်တော်မူ၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကို သိတော်မူ၍ ထိုသိသောအချိန်၌-

”အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် သီလ သမာဓိ ပညာစသော အနှစ်သာရသို့ မရောက်ကြဘဲလွန်၍ ပြေးကုန်၏။
တဏှာဒိဋ္ဌိဟူသော အသစ် အသစ်ဖြစ်သော အနှောင်အဖွဲ့ကို ပွါးစေကုန်၏။
မြင်ရသော အရာ ကြားရသော အရာတို့ကို ဤသို့မှန်၏ဟု အမှားနှလုံးသွင်းကုန်လျက်
ပိုးဖလံတို့သည် ဆီမီးသို့ ကျကုန်သကဲ့သို့  ကျရောက်ရကုန်၏”ဟု ဤဥဒါန်းကို ကျူးရင့်တော်မူ၏။

Như vầy tôi nghe: Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn của ông Anàathapindika. Lúc bấy giờ, Thế Tôn đang ngồi giữa trời, trong đêm tối mù mịt, với những cây đèn dầu đang chói sáng. Lúc bấy giờ, nhiều loại côn trùng có cánh tiếp tục rơi vào trong những đèn dầu ấy và gặp phải tai nạn, gặp phải hoại diệt, gặp phải tai nạn hoại diệt. Thế Tôn thấy nhiều loại côn trùng có cánh tiếp tục rơi vào…

Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu biết ý nghĩa này, ngay trong lúc ấy nói lên lời cảm hứng:

“Họ chạy gấp vượt qua, nhưng bỏ mất lối cây,
Họ làm cho tăng trưởng, các trói buộc mới mẻ,
Như các loại côn trùng, rơi vào trong ánh sáng,
Có người sống dựa vào Ðiều được thấy được nghe.”

Top and bottom: Atlas Moth
Middle: Clearwing Moth
©Ashin Sopāka 2017

Wholesome or Unwholesome

Zebra Dove 28 Sep 16aThe king said: ‘Which, Nāgasena, is there more of, merit or demerit?’

‘Merit.’

‘But why?’

‘He who does wrong, O king, comes to feel remorse, and acknowledges his evil-doing. So demerit does not increase. But he who does well feels no remorse, and feeling no remorse gladness will spring up within him, and joy will arise to him thus gladdened, and so rejoicing all his frame will be at peace, and being thus at peace he will experience a blissful feeling of content, and in that bliss his heart will be at rest, and he whose heart is thus at rest knows things as they really are. For that reason merit increases. A man, for example, though his hands and feet are cut off, if he gave to the Blessed One merely a handful of lotuses, would not enter purgatory for ninety-one Kalpas. That is why I said, O king, that there is more merit than demerit.’

‘Very good, Nāgasena!’ – Mil 3.7.7

Rājā āha—“bhante nāgasena, kataraṁ nu kho bahutaraṁ puññaṁ vā apuññaṁ vā”ti? “Puññaṁ kho, mahārāja, bahutaraṁ, apuññaṁ thokan”ti. “Kena kāraṇenā”ti? “Apuññaṁ kho, mahārāja, karonto vippaṭisārī hoti ‘pāpakammaṁ mayā katan’ti, tena pāpaṁ na vaḍḍhati. Puññaṁ kho, mahārāja, karonto avippaṭisārī hoti, avippaṭisārino pāmojjaṁ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṁ vedeti, sukhino cittaṁ samādhiyati, samāhito yathābhūtaṁ pajānāti, tena kāraṇena puññaṁ vaḍḍhati. Puriso kho, mahārāja, chinna­hattha­pādo bhagavato ekaṁ uppalahatthaṁ datvā eka­navuti­kap­pāni vinipātaṁ na gacchissati. Imināpi, mahārāja, kāraṇena bhaṇāmi ‘puññaṁ bahutaraṁ, apuññaṁ thokan’”ti.

Zebra Dove 28 Sep 16bမိလိန္ဒမင်းသည် “အရှင်ဘုရားနာဂသေန ကုသိုလ်ကောင်းမှုသည်လည်းကောင်း အကုသိုလ်မကောင်းမှုသည်လည်းကောင်း အဘယ်ကများပြားပါသနည်း” ဟုမေးလျှောက်၏ မင်းမြတ် ကုသိုလ်ကောင်းမှုသည်ကားများပြား၏၊ အကုသိုလ်မကောင်းမှုသည်နည်းပါး၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အဘယ်အကြောင်းကြောင့်ပါနည်း ဟု (လျှောက်၏)၊ မင်းမြတ် အကုသိုလ်မကောင်းမှုပြုသော သူသည်ကား ငါသည် အကုသိုလ်မကောင်းမှုကံကို ပြုမိပြီဟု နှလုံးမရွှင်ခြင်းဖြစ်၏၊ ထိုသို့ စိတ်မကြည်ဖြူ နှလုံးပူသောကြောင့် အကုသိုလ်မကောင်းမှုသည် မတိုးပွါး။ မင်းမြတ် ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို ပြုသောသူသည်ကား ပူပန်မှု မရှိ၊ ပကတိ အေးမြ စိတ်ရွှင်ပျသူအား ဝမ်းမြောက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်၏၊ ဝမ်းမြောက်သူအား နှစ်သိမ့်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်၏၊ နှစ်သိမ့်သော စိတ်ရှိသူ၏ ကိုယ်သည် ငြိမ်းအေး၏၊ ငြိမ်းအေးသော ကိုယ်ရှိသောသူသည် ချမ်းသာကို ခံစား၏၊ ချမ်းသာသောသူ၏ စိတ်သည် တည်ကြည်၏၊ တည်ကြည်သောသူသည် ဟုတ်မှန်သောအတိုင်းသိ၏၊ ထိုအကြောင်းကြောင့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုသည် တိုးပွါး၏။ မင်းမြတ် လက်ခြေပြတ်သော ယောကျာ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား တခုသော ကြာလက် ကြာခိုင်ကို ပေးလှူ၍ ကိုးဆယ့် တကမ္ဘာပတ်လုံး ဖရိုဖရဲ ပျက်စီးကျရောက်ရာ အပါယ်ငရဲသို့ အရောက်ရလတ္တံ့၊ မင်းမြတ် ဤအကြောင်းကြောင့်လည်း ကုသိုလ်ကောင်းမှုသည် များပြား၏၊ အကုသိုလ်မကောင်းမှုသည်နည်းပါး၏ဟု ငါဆို၏။

Đức vua đã nói rằng: “Thưa ngài Nāgasena, phước và tội cái nào nhiều hơn?”

“Tâu đại vương, phước thì nhiều hơn, tội thì ít.”

“Vì lý do gì?”

“Tâu đại vương, trong khi làm tội thì có sự ân hận rằng: ‘Nghiệp ác được ta làm,’ do đó ác không tăng trưởng. Tâu đại vương, trong khi làm phước thì không có sự ân hận. Đối với người không có sự ân hận, hân hoan sanh khởi; đối với người được hân hoan, hỷ sanh khởi; đối với người có tâm hỷ, thân khinh an; thân được khinh an thì cảm giác sự an lạc; có sự an lạc, tâm được định tĩnh; đã được định tĩnh, thì nhận biết đúng theo thực thể. Vì lý do ấy, phước tăng trưởng. Tâu đại vương, người có chân tay bị chặt đứt sau khi dâng lên đức Thế Tôn một bó hoa sen thì sẽ không rơi vào đọa xứ chín mươi mốt kiếp. Tâu đại vương, cũng vì lý do này mà tôi nói rằng: ‘phước thì nhiều hơn, tội thì ít.’”

Zebra Dove ©Ashin Sopāka 2016