In Praise of Sariputta

“Deep in wisdom, intelligent,
Skilled in the true path and the false,
Sariputta, of great wisdom,
Teaches the Dhamma to the bhikkhus.

“He teaches briefly,
He speaks in detail.
His voice, like that of a myna bird,
Pours forth inspired discourse.

“As he teaches them, they listen
To his sweet utterance.
Uplifted in mind, made joyful
By his delightful voice,
Sonorous and lovely,
The bhikkhus incline their ears.” – SN 8.6

“Gambhīrapañño medhāvī,
maggāmaggassa kovido;
Sāriputto mahāpañño,
dhammaṁ deseti bhikkhunaṁ.

“Saṁkhittenapi deseti,
vitthārenapi bhāsati;
Sāḷikāyiva nigghoso,
paṭibhānaṁ udīrayi.

“Tassa taṁ desayantassa,
suṇanti madhuraṁ giraṁ;
Sarena rajanīyena,
savanīyena vaggunā;
Udaggacittā muditā,
sotaṁ odhenti bhikkhavo”ti.

“နက်နဲသော ပညာရှိတော်မူသော၊ အကျိုးအကြောင်းကို သိသော ပညာလည်း ရှိတော်မူသော၊ အကြောင်းဟုတ်သည် မဟုတ်သည်တို့၌ လိမ္မာတော်မူပြီးသော၊ ကြီးမြတ်သော ပညာလည်း ရှိတော်မူသော သာရိပုတ္တရာသည် ရဟန်းတို့အား တရားကို ဟောတော်မူ၏။

သာရိပုတ္တရာသည် ‘သာလိကာမ၏ (သာယာ) ကြွေးကြော်သံကဲ့သို့’ သစ္စာလေးပါး တရားကို အကျဉ်းအားဖြင့်လည်း ဟောတော်မူ၏၊ အကျယ်အားဖြင့်လည်း ဟော တော်မူ၏၊ ပညာကို ထုတ်ဆောင်တော်မူပြီ။

ရဟန်းတို့သည် ထိုတရားကို ဟောသော အသျှင်သာရိပုတ္တရာ၏ သာယာသော အသံကို နာကြားရကုန်၏၊ တပ်မက်ဖွယ်ရှိသော နာပျော်ဖွယ်ရှိသော သာယာသော အသံကြောင့် တက်ကြွသော စိတ်ရှိကြကုန်သည် ဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိကြကုန် သည် ဖြစ်၍ နားစိုက်ထောင်ကုန်၏။”

“Trí tuệ thâm, trí giải,
Thiện xảo đạo, phi đạo,
Ngài Sāriputta,
Là bậc Ðại trí tuệ.
Chính Ngài đang thuyết pháp,
Cho các vị Tỷ-kheo.
Ngài giảng cách tóm tắt,
Ngài cũng thuyết rộng rãi.
Như âm thanh vi diệu,
Của loại chim Sàli,
Lời Ngài giảng tuôn trào,
Tiếng Ngài nghe ngọt lịm.
Với giọng điệu ái luyến,
Êm tai, và mỹ diệu,
Chúng lắng tai nghe pháp,
Tâm phấn khởi hoan hỷ,
Này các vị Tỷ-kheo.”

「深慧者、有智慧者,
道非道的熟知者,
大慧的舍利弗,
為比丘們教導法。

簡要地教導,也詳細地說,
聲音講說對答如九官鳥。

當他教導他們時,
他們聽聞如蜜之語,
經由激情、和雅、
可愛的聲音,
心踊躍、喜悅,比丘們傾耳。」

Top: White Vented Myna
Bottom: Common Myna
©Ashin Sopāka 2019

Mirror

“I abandoned the five hindrances
So I could realise security from the yoke;
And I picked up the Dhamma as a mirror,
For knowing and seeing myself.

“I checked over this body
All of it, inside and out.
Internally and externally,
My body looked vacant.” – Thag 2.26

“Pañca nīvaraṇe hitvā,
yogakkhemassa pattiyā;
Dhammādāsaṁ gahetvāna,
ñāṇadassanamattano.

“Paccavekkhiṁ imaṁ kāyaṁ,
sabbaṁ santarabāhiraṁ;
Ajjhattañca bahiddhā ca,
tuccho kāyo adissathā”ti.

“Sau khi từ bỏ năm pháp che lấp nhằm đạt đến sự an toàn khỏi các ràng buộc, sau khi cầm lấy cái gương soi Giáo Pháp có sự biết và thấy được bản thân, …

… tôi đã quán xét cái thân thể này, toàn bộ bên trong lẫn bên ngoài, của bản thân và của người khác; thân đã được thấy là rỗng không.”

ငါသည် နီဝရဏငါးပါးတို့ကို ပယ်စွန့်ဖျက်ဆီး၍ ယောဂလေးပါးတို့သည် မနှိပ်စက်အပ်သော နိဗ္ဗန်ကို ရခြင်း ရောက်ခြင်းငှါ မိမိ၏ဉာဏ် အမြင်ဖြစ်သော တရားတည်းဟူသော မှန်ကြေးမုံကို ယူ၍ အဇ္ဈတ္တိကာယတန ဗာဟိရာယတနနှင့်တကွဖြစ်သော ဤကိုယ်အားလုံးကို ဉာဏ်ဖြင့် ရှုဆစ်ဖြင်ခဲ့ပြီ၊

ဤသို့ ရှုဆင်ခြင်သော ငါ့အား မိမိသန္တာန်၌၎င်း သူတပါးသန္တာန်၌၎င်းဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးဟူသော အတ္တဘောသည် နိစ္စ သုခစသည်တို့မှ အချည်းနှီးဖြစ်၍ ဉာဏ်၌ ထင်လာ၏။

為達安穩地,
捨棄五障蓋,
我取法之鏡,
見己之知見。
我身之內外,
一一為觀察,
觀我內外身,
一切皆空虛。

White Wagtail
©Ashin Sopāka 2018

Ardor and Fear of Wrong-doing

“Bhikkhus, a bhikkhu who is without ardour and without fear of wrongdoing is incapable of attaining enlightenment, incapable of attaining Nibbāna, incapable of attaining the supreme security from bondage. But a bhikkhu who has ardour and fear of wrongdoing is capable of doing so.” – Iti 34

“Anātāpī, bhikkhave, bhikkhu anottāpī abhabbo sambodhāya, abhabbo nibbānāya, abhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya. Ātāpī ca kho, bhikkhave, bhikkhu ottāpī bhabbo sambodhāya, bhabbo nibbānāya, bhabbo anuttarassa yogakkhemassa adhigamāyā”ti.

ရဟန်းတို့ ကိလေသာကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လမရှိသူ မကောင်းမှုမှ မထိတ်လန့်တတ်သူရဟန်းသည် သစ္စာလေးပါးတရားကို သိခြင်းငှါ မထိုက်တန်၊ နိဗ္ဗာန်ရခြင်းငှါ မထိုက်တန်၊ အတုမရှိမြတ်၍ ယောဂ၏ကုန်ရာ အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရခြင်းငှါ မထိုက်တန်၊ ရဟန်းတို့ ကိလေသာကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လရှိသူ မကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်တတ်သူ ရဟန်းသည် သစ္စာလေးပါးတရားကို သိခြင်းငှါ ထိုက်တန်၏။ နိဗ္ဗာန်ရခြင်းငှါ ထိုက်တန်၏။

“Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không có nhiệt tình, không có sợ hãi, không có thể chứng được Chánh giác, không có thể chứng được Niết-bàn, không có thể chứng được vô thượng an ổn khỏi các khổ ách. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có nhiệt tình, có sợ hãi, có thể chứng được giác ngộ, có thể chứng được Niết-bàn, có thể chứng được vô thượng an ổn khỏi các khổ ách.”

Puppy, Chùa Tảo Sách
©Ashin Sopāka 2018

Dragon

“The supreme should be attained by an ascetic,
a brahmin who has lived the life;
it should be attained by a knowledge master,
a healer.

“The supreme should be attained by the unstained,
stainless and pure;
it should be attained by a knower,
who is free.

“I am victorious in battle!
Released, I release others from their chains.
I am a dragon completely tamed,
an adept, I am extinguished.” – AN 8.85

“Yaṁ samaṇena pattabbaṁ,
brāhmaṇena vusīmatā;
Yaṁ vedagunā pattabbaṁ,
bhisakkena anuttaraṁ.

“Yaṁ nimmalena pattabbaṁ,
vimalena sucīmatā;
Yaṁ ñāṇinā ca pattabbaṁ,
vimuttena anuttaraṁ.

“Sohaṁ vijitasaṅgāmo,
mutto mocemi bandhanā;
Nāgomhi paramadanto,
asekho parinibbuto”ti.

“Sa-môn đạt được gì,
Phạm chí thành mãn gì,
Bậc Chánh trí đạt gì,
Bậc Dược sư vô thượng,
Bậc Ly cấu đạt gì.
Bậc Vô cấu thanh tịnh,
Bậc Trí đạt được gì,
Bậc Giải thoát vô thượng.
Trong chiến trận Ta thắng,
Giải thoát khỏi triền phược,
Voi tối thượng nhiếp phục,
Ta, vô học, tịch tịnh.”
「凡應該被沙門、
已完成的婆羅門得到的,
凡應該被通曉吠陀者、
無上醫者得到的;
凡應該被無垢者、
清淨離垢者得到的,
凡應該智者、
無上解脫者得到的;
我是戰場上的勝利者,
已解脫,我從解脫繫縛,
我是龍象、最上調御者,
無學者、般涅槃者。」

အကြင်ဂုဏ်ကျေးဇူးအပေါင်းသို့ ငြိမ်းအေးပြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ရောက် အပ်၏၊ (မြတ်သောအကျင့်ကို) ကျင့်သုံးပြီးဖြစ်၍ မကောင်းမှုကို မျှောပြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ရောက်အပ်၏၊ အကြင်ဂုဏ်ကျေးဇူးအပေါင်းသို့ အသိဉာဏ်သို့ ရောက်ပြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ရောက်အပ်၏၊ သမားတော် ဘိသက္ကမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် အတုမဲ့ဂုဏ်သို့ ရောက်အပ်၏။ အကြင်ဂုဏ်ကျေးဇူးအပေါင်းသို့ အညစ်အကြေးကင်းသော မြတ်စွာဘုရားသည် ရောက်အပ်၏၊ စင်ကြယ်သူဖြစ်သော အညစ်အကြေးမရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် ရောက်အပ်၏၊ အကြင်ဂုဏ်ကျေးဇူးအပေါင်းသို့ ဉာဏ်ရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် ရောက်အပ်၏၊ လွတ်မြောက်သော မြတ်စွာဘုရားသည် အတုမဲ့ဂုဏ်သို့ ရောက် အပ်၏။ ထိုဂုဏ်ကျေးဇူးအပေါင်းသို့ ရောက်ပြီးသော စစ်မြေပြင်ကို အောင်ပြီးသော ထိုငါ သည် အနှောင်အဖွဲ့မှလွတ်၍ (လူအများကိုလည်း) လွတ်စေခဲ့၏၊ (ထိုငါသည်) ကျင့်ပြီးဖြစ်သော (ကိလေသာ) ငြိမ်းအေးပြီးသော အလွန်ယဉ်ကျေးသော ဆင်ပြောင် ကြီးသဖွယ် ဖြစ်ပေ၏။

Dragonflies @Ashin Sopāka 2018

Stinky Friends; Fragrant Friends

“A man who ties up putrid fish with some blades of kusa-grass
Makes the kusa-grass smell putrid; so it is with those who follow fools.

“But a man who wraps tagara powder in the broad leaf of a tree
Makes the leaf smell fragrant; so it is with those who follow sages.

“Therefore as with the leaf-container,
Understanding the outcome for oneself,
The unvirtuous should not be followed,
A wise person should follow the virtuous.
The unvirtuous lead one to hell,
The virtuous help one reach heaven.” – Iti 76

“Pūtimacchaṁ kusaggena, yo naro upanayhati;
Kusāpi pūti vāyanti, evaṁ bālūpasevanā.

“Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati;
Pattāpi surabhi vāyanti, evaṁ dhīrūpasevanā.

“Tasmā pattapuṭasseva, ñatvā sampākamattano;
Asante nupaseveyya, sante seveyya paṇḍito;
Asanto nirayaṁ nenti, santo pāpenti suggatin”ti.

အကြင်သူသည် ငါးပုပ်ကို သမန်းမြက်ဖြင့် ထုပ်၏။ ထိုသူ၏ သမန်းမြက်တို့သည်လည်းအပုပ်နံ့လှိုင်ကုန်သကဲ့သို့ သူမိုက်ကိုမှီဝဲသူတို့သည် ဤအတူ အပုပ်နံ့ လှိုင်ကုန်၏။ အကြင်သူသည် ပေါက်ရွက်ဖြင့် တောင်ဇလပ်ပန်းကို ထုပ်၏။ ထိုသူ၏ ပေါက်ရွက်တို့သည်လည်း အမွှေးနံ့လှိုင်ကုန်သကဲ့သို့ ပညာရှိကိုမှီဝဲသူတို့သည် ဤအတူ အမွှေးနံ့လှိုင်ကုန်၏။

ထို့ကြောင့် ဖက်ရွက်ထုပ်ကဲ့သို့ မိမိကောင်းကျိုး မကောင်းကျိုးကို သိ၍ ပညာရှိသည် သူယုတ်မာတို့ကို မမှီဝဲရာ၊ သူတော်ကောင်းတို့ကိုသာမှီဝဲရာ၏။ သူယုတ်မာတို့သည် ငရဲသို့ ဆောင်တတ်ကုန်၏။ သူတော်ကောင်းတို့သည် နတ်ပြည်သို့ ရောက်စေတတ်ကုန်၏”။

“Với ngọn cỏ kusa, dùng gói đồ cá thúi,
Kusa hay mùi thúi, cũng vậy, gần kẻ ngu.
Còn người dùng ngọn lá, gói hương Ta-ga-ra,
Ngọn lá bay mùi thơm cũng vậy, gần bậc Trí.

“Do vậy, nhờ nghĩ đến cái giỏ bằng lá ấy,
Biết được những cái gì sẽ rơi vào tự mình,
Bậc Hiền trí không theo, những hạng người bất thiện,
Chỉ biết làm bạn thân, những người lành hiền thiện.
Những kẻ ác, bất thiện, dắt dẫn đến địa ngục,
Còn những kẻ tốt lành, đạt đến cảnh thiện thú.”

Sooty Headed Bulbul ©Ashin Sopāka 2018