Tag Archives: gnìomh còir

4 – An t-Ochd-shlighe Uasal – Gnìomh Còir (Sammākammanta)

Posted on by

Ma tha Cainnt Chòir (Sammāvācā) a’ toirt stiùiridhean dhuinn airson ar bruidhinn, tha Gnìomh Còir (Sammākammanta) a’ dèanamh an aon rud airson ar n-obrachaibh corporra anns an t-saoghal. Ma tha ar cainnt a’ cruthachadh ar n-àrainneachd spioradail, tha ar gnìomhan a’ cruthachadh ar n-àrainneachd fhìor. Chan eil e dìreach mu bhith a’ seachnadh ainneart; tha e mu bhith a’ togail slàinte, tèarmainn, agus cothrom do chàch. ‘S e ceum practaigeach, follaiseach air an t-Slighe a th’ ann, a’ tionndadh tuigse spioradail gu gnìomh eitigeach ann an saoghal làidir.

Agus, dìreach mar a tha Cainnt Chòir, tha Gnìomh Còir air a mhìneachadh leis na h-obrachan àicheil, na gnìomhan sin às am feum sinn bacadh oirnn fhìn. Tha trì prìomh ghníomhan corporra ann airson bacadh a chur ar giùlan:

  1. gabhail beatha (pāṇātipātā): a’ toirt beatha bho bheothach sam bith. Tha am facal Pāli pāṇā a’ ciallachadh gu ìre “creutair beò le mothachadh a tha a’ tarraing anail”. Tha e a’ buntainn ri beòthaichean le comas-faire, ach chan e lusan1Ged nach eil cead aig manaich ’s banachaig lusan a ghearradh. Thàinig mòran de na riaghailtean airson nam manach agus nam banachag bho mar a bha gnìomhan sònraichte a’ coimhead do luchd-na-tìre, agus cha robh a’ mhòr-chuid dhiubh nan luchd-leantainn a’ Bhùda aig an àm sin. ‘S e aon riaghailt mar sin a’ toirmeasg lusan beò a ghearradh; bha cuid a’ creidsinn gur e creutairean beò le fìosrach a bha ann an craobhan is a leithid, no gum b’ e àite-còmhnaidh do dhiofar sheòrsaichean de dhiathan a bh’ annta, agus gum b’ e gearradh nan lusan sin co-ionann ri beatha thoirt air falbh no dachaigh a sgrios.”).
  2. gabhail rud nach robh air a thoirt (adinnādānā): chan e goid a-mhàin a th’ ann an seo. Tha e a’ ciallachadh bhacadh air ar sannt, a’ gabhail rudan gun chead no gun fhiù. Airson luchd-na-tìre, ’s e sin a’ crathadh ar ceann dà thuras mus giùlain sinn air falbh rud agus àicheadh nach le neach eile a bha e
  3. mi-ghnàthachadh feise (kāmesumicchācārā): a’ dol an sàs ann an gnìomhan feise a tha foill, èigneachail no leònach. Tha cleachdaidhean sòisealta air atharrachadh bho àm a’ Bhùda, ach air an tràth seo, bu chòir dhuinn smaoineachadh air teagasg iomlan a’ Bhùda: dèan dàimh feise a-mhàin ma tha e air aontachadh le chèile, gun foill, gun èigneachadh, agus gun cron a dhèanamh air an dàrna taobh.

Mu dheireadh, tha Cainnt Chòir agus Gnìomh Còir a’ dèanamh suas ceithir de na Còig Gealtannan (pañcasīla) a ghabhas luchd-na-tìre (ann am post eile). Cuidichidh an cleachdadh seo den “dèanamh ceart” ar n-inntinn a ghlanadh bho choire is nàire, gus am bi e comasach dhuinn suidhe gu sàmhach agus ar n-inntinn àiteachadh a dh’ionnsaigh saorsa.

☸️ Gum faigh sinn uile saorsa bho dukkha ☸️

  • 1
    Ged nach eil cead aig manaich ’s banachaig lusan a ghearradh. Thàinig mòran de na riaghailtean airson nam manach agus nam banachag bho mar a bha gnìomhan sònraichte a’ coimhead do luchd-na-tìre, agus cha robh a’ mhòr-chuid dhiubh nan luchd-leantainn a’ Bhùda aig an àm sin. ‘S e aon riaghailt mar sin a’ toirmeasg lusan beò a ghearradh; bha cuid a’ creidsinn gur e creutairean beò le fìosrach a bha ann an craobhan is a leithid, no gum b’ e àite-còmhnaidh do dhiofar sheòrsaichean de dhiathan a bh’ annta, agus gum b’ e gearradh nan lusan sin co-ionann ri beatha thoirt air falbh no dachaigh a sgrios.”