Tha tòrr air a bhith sgrìobhte mu Nibbāna, agus cha chuir post an seo dad ris an deasbad. Ach shaoil mi gun comharraichinn eadar-dhealachadh eadar an dà shèorsa de Nibbāna: saupādisesa-nibbāna agus anupādisesa-nibbāna, gus eachrais sam bith a dh’fhaodadh a bhith aig luchd-tòiseachaidh mu leughadh anns a’ bhloga seo a ghlanadh.
Tha saupādisesa-nibbāna a’ ciallachadh “Nibbāna le còrr”, ’s e sin, gu bheil neach air Nibbāna a choileanadh ach tha e fhathast beò. Gheibhear an tuairisgeul seo ann an Itivuttaka: Nibbānadhātu Sutta 44:
“Dè, a mhanaich, an earrann Nibbāna le còrr? A-nise tha manach na arahant, aig a bheil na truaillidhean air an sgrios, beatha naomh air a choileanadh, a rinn na b’ fheudar a dhèanamh, a chuir an t‑eallach sìos, a ràinig an t‑amas, a sgrios ceanglaichean a’ bhith, air a shaoradh gu tur tro eòlas deireannach. Ach, tha na còig buadhan aige fhathast gun mhilleadh, agus leotha tha e fhathast a’ faighinn eòlas air nithean tlachdmhor is mì-thlachdmhor agus a’ faireachdainn tlachd is pian. Is e crìoch ana-miann, fuath, agus ceàrr-thuigsinn ann; ‘s e seo a canar ris an earrann Nibbāna le còrr.”
’S e an teirm eile a tha a’ dèanamh eadar-dhealachadh air na sèorsa Nibbāna anupādisesa-nibbāna, a tha a’ ciallachadh “Nibbāna gun chòrr”, no Nibbāna an dèidh bàs a’ chuirp. A-rithist bhon Itivuttaka: Nibbānadhātu Sutta 44:
“Nise, dè, a mhanaich, an earrann Nibbāna gun chòrr? A-nise tha manach na arahant, aig a bheil na truaillidhean air an sgrios, beatha naomh air a coileanadh, a rinn na b’ fheudar a dhèanamh, a chuir an t‑eallach sìos, a ràinig an t‑amas, a sgrios ceanglaichean a’ bhith, air a shaoradh gu tur tro eòlas deireannach. Dha-san, an seo anns a’ bheatha seo fhèin, thèid a h‑uile rud a tha air a eòlas, gun a bhith a’ gabhail tlachd ann, a chur às. ‘S e sin, a mhanaich, a canar ris an earrann Nibbāna gun chòrr.”
Gu sìmplidh, ’s e Nibbāna le còrr an staid Nibbāna fhad ’s a tha an duine fhathast beò, agus ’s e Nibbāna gun chòrr an staid Nibbāna nuair a tha an duine air bàsachadh – canar Parinibbāna ris cuideachd. Mar sin, nuair a leughas tu “Parinibbāna”, (mar as trice chan eil e air a chleachdadh ach airson a’ Bhùda) tha sin a’ ciallachadh an dèidh bàs a chuirp chorporra.
A bheil sin cudromach? Chan eil. Ach dh’fhaodadh cuideigin a tha ùr don Dhamma a bhith air troimhe-a-chèille leis na teirmean sin uile, agus mar sin shaoil mi gum b’ fhiach an eadar-dhealachaidhean a nochdadh. Bu chòir deasbad nas doimhne a dhèanamh air Nibbāna fhèin, ach gu fìrinneach, tha e nas fhaide na mo bhriathrachas is mo ghràmar Gàidhlig cuibhrichte!
☸️ Gum faigh sinn uile saorsa bho dukkha ☸️