Barrachd fhathast air na Trì Teintean

Ādittasuttaṁ SN 35:28

Aig aon àm bha am Fear-Saorsa a’ fuireach aig Gaya, aig Ceann Gaya, còmhla ri mìle manach. Thug am Fear-Saorsa òraid do na manaich mar a leanas:

“A mhanaich, tha a h‑uile nì a’ losgadh. Agus dè, a mhanaich, na nithean uile a tha a’ losgadh? Tha an t‑sùil a’ losgadh, tha nithean fradhairc a’ losgadh, tha fìosraiche na sùla a’ losgadh, tha co-thadhal na sùla a’ losgadh, agus ge bith dè am faireachdainn a dh’èireas le co-thadhal na sùla mar chumha – ge bith an tlachdmhor no mì-thlachdmhor no neo‑mhì‑thlachdmhor‑is‑neo‑thlachdmhor – tha esan cuideachd a’ losgadh. Le dè a’ losgadh? Losgadh le teine an ana‑mhiann, le teine an fhuath, le teine a’ cheàrr‑thuigsinn; losgadh le breith, aoiseadh, is bàs; le bròn, nuallan, pian, mì‑thoil-inntinn, agus eu‑dòchas, tha mi ag ràdh.

“Tha a’ chluas a’ losgadh, tha fuaimnean a’ losgadh, tha fìosraiche na cluaise a’ losgadh, tha co-thadhal na cluaise a’ losgadh, agus ge bith dè am faireachdainn a dh’èireas le co-thadhal na cluaise mar chumha – ge bith an tlachdmhor no mì-thlachdmhor no neo‑mhì‑thlachdmhor‑is‑neo‑thlachdmhor –  tha esan cuideachd a’ losgadh. Le dè a’ losgadh? Losgadh le teine an ana‑mhiann, le teine an fhuath, le teine a’ cheàrr‑thuigsinn; losgadh le breith, aoiseadh, is bàs; le bròn, nuallan, pian, mì‑thoil-inntinn, agus eu‑dòchas, tha mi ag ràdh.

“Tha an t‑sròn a’ losgadh, tha fàilidhean a’ losgadh, tha fìosraiche na sròine a’ losgadh, tha co-thadhal na sròine a’ losgadh, agus ge bith dè am faireachdainn a dh’èireas le co-thadhal na sròine mar chumha – ge bith an tlachdmhor no mì-thlachdmhor no neo‑mhì‑thlachdmhor‑is‑neo‑thlachdmhor – tha esan cuideachd a’ losgadh. Le dè a’ losgadh? Losgadh le teine an ana‑mhiann, le teine an fhuath, le teine a’ cheàrr‑thuigsinn; losgadh le breith, aoiseadh, is bàs; le bròn, nuallan, pian, mì‑thoil-inntinn, agus eu‑dòchas, tha mi ag ràdh.

“Tha an teanga a’ losgadh, tha blasan a’ losgadh, tha fìosraiche na teanga a’ losgadh, tha co-thadhal na teanga a’ losgadh, agus ge bith dè am faireachdainn a dh’èireas le co-thadhal na teanga mar chumha – ge bith an tlachdmhor no mì-thlachdmhor no neo‑mhì‑thlachdmhor‑is‑neo‑thlachdmhor – tha esan cuideachd a’ losgadh. Le dè a’ losgadh? Losgadh le teine an ana‑mhiann, le teine an fhuath, le teine a’ cheàrr‑thuigsinn; losgadh le breith, aoiseadh, is bàs; le bròn, nuallan, pian, mì‑thoil-inntinn, agus eu‑dòchas, tha mi ag ràdh.

“Tha an corp a’ losgadh, tha nithean beanailteach a’ losgadh, tha fìosraiche a’ chuirp a’ losgadh, tha co-thadhal a’ chuirp a’ losgadh, agus ge bith dè am faireachdainn a dh’èireas le co-thadhal a’ chuirp mar chumha – ge bith an tlachdmhor no mì-thlachdmhor no neo‑mhì‑thlachdmhor‑is‑neo‑thlachdmhor – tha esan cuideachd a’ losgadh. Le dè a’ losgadh? Losgadh le teine an ana‑mhiann, le teine an fhuath, le teine a’ cheàrr‑thuigsinn; losgadh le breith, aoiseadh, is bàs; le bròn, nuallan, pian, mì‑thoil-inntinn, agus eu‑dòchas, tha mi ag ràdh.

“Tha an inntinn a’ losgadh, tha nithean inntinnidh a’ losgadh, tha fìosraiche na h‑inntinn a’ losgadh, tha co-thadhal na h‑inntinn a’ losgadh, agus ge bith dè am faireachdainn a dh’èireas le co-thadhal na h‑inntinn mar chumha – ge bith an tlachdmhor no mì-thlachdmhor no neo‑mhì‑thlachdmhor‑is‑neo‑thlachdmhor – tha esan cuideachd a’ losgadh. Le dè a’ losgadh?  Losgadh le teine an ana‑mhiann, le teine an fhuath, le teine a’ cheàrr‑thuigsinn; losgadh le breith, aoiseadh, is bàs; le bròn, nuallan, pian, mì‑thoil-inntinn, agus eu‑dòchas, tha mi ag ràdh.

“Faicinn mar sin, a mhanaich, bidh an deisciobal uasal a tha air ionnsachadh a’ faighinn sgàig airson na sùla, airson nithean fradhairc, airson fìosraiche na sùla, airson co-thadhal na sùla, airson ge bith dè am faireachdainn a dh’èireas le co-thadhal na sùla mar chumha – ge bith an tlachdmhor no mì-thlachdmhor no neo‑mhì‑thlachdmhor‑is‑neo‑thlachdmhor; bidh e a’ faighinn sgàig airson na cluaise, airson fuaimean, airson fìosraiche na cluaise, airson co-thadhal na cluaise, airson ge bith dè am faireachdainn a dh’èireas le co-thadhal na cluaise mar chumha; bidh e a’ faighinn sgàig airson na sròine, airson fàilidhean, airson fìosraiche na sròine, airson co-thadhal na sròine, airson ge bith dè am faireachdainn a dh’èireas le co-thadhal na sròine mar chumha; bidh e a’ faighinn sgàig airson na teanga, airson blasan, airson fìosraiche na teanga, airson co-thadhal na teanga, airson ge bith dè am faireachdainn a dh’èireas le co-thadhal na teanga mar chumha; bidh e a’ faighinn sgàig airson a’ chuirp, airson nithean beanailteach, airson fìosraiche a’ chuirp, airson co-thadhal a’ chuirp, airson ge bith dè am faireachdainn a dh’èireas le co-thadhal a’ chuirp mar chumha; bidh e a’ faighinn sgàig airson na h‑inntinn, airson nithean inntinnidh, airson fìosraiche na h‑inntinn, airson co-thadhal na h‑inntinn, airson ge bith dè am faireachdainn a dh’èireas le co-thadhal na h‑inntinn mar chumha – ge bith an tlachdmhor no mì-thlachdmhor no neo‑mhì‑thlachdmhor‑is‑neo‑thlachdmhor. Le bhith a’ faighinn sgàig, fàsaidh e mì‑dhealasach. Tro mhì‑dhealasachas, tha a inntinn air a saoradh. Nuair a tha i air a saoradh, thig an t‑eòlas: ‘Tha i air a saoradh.’ Tuigidh e: ‘Tha breith air a sgrios, tha a’ bheatha naomh air a fuireach, chaidh na b’ fheudar a dhèanamh a dhèanamh, chan eil tuilleadh ann airson an staid seo a bhith.’”

’S e sin a thuirt am Fear-Saorsa. Bha na manaich sin air an dòigh, agus ghabh iad tlachd ann am faclan an Fhear-Shaorsa. Agus fhad ’s a bha an t‑òraid seo ga bruidhinn, bha inntinnean nam mìle manach air an saoradh bho na truaillidhean le gun a bhith a’ greimeachadh.

☸️ Gum faigh sinn uile saorsa bho dukkha ☸️

Barrachd air na Trì Teintean

Upādānasuttaṁ SN 12:52

Aig an Sāvatthī. “A mhanaich, nuair a bhios duine a’ fuireach le tlachd ann an nithean ris an gabh grèim, fàsaidh a mhiann. Le miann mar chumha, thig grèim; le greim mar chumha, thig cruth‑bith; le cruth‑bith mar chumha, thig breith; le breith mar chumha, thig aoiseadh is bàs, bròn, nuallan, pian, mì‑thoil-inntinn, agus eu‑dòchas. ’S ann mar sin a thig a’ chruinneachadh seo gu lèir an fhulangachd gu bith.

“Abair, a mhanaich, gun robh cruach-theine a’ losgadh deich, fichead, trìthead, no ceathrad luchd de chonnadh, agus gun tilgeadh duine feur tioram, buachar mairt tioram, agus connadh tioram ann bho àm gu àm. Mar sin, air a chumail suas leis an stuth sin, air a bhiathadh leis, loisgeadh an cruach-theine sin airson ùine fhada. Mar sin cuideachd, nuair a bhios duine a’ fuireach le tlachd ann an nithean ris an gabh greim, fàsaidh a mhiann. Le miann mar chumha, thig greim gu bith; le greim mar chumha, thig cruth-bhith gu bith; le cruth-bhith mar chumha, thig breith gu bith; le breith mar chumha, thig aoiseadh‑is‑bàs, bròn, nuallan, pian, mì‑thoil-inntinn, agus eu‑dòchas gu bith. ’S e sin tùs a’ chruinneachaidh seo gu lèir an fhulangachd.

“A mhanaich, nuair a bhios duine a’ fuireach le cunnart ann an nithean ris an gabh greim, crìochidh miann. Le crìoch de mhiann, thig crìoch de ghreim; le crìoch de ghreim, thig crìoch de chruth-bhith; le crìoch de chruth-bhith, thig crìoch de bhreith; le crìoch de bhreith, crìochidh aoiseadh is bàs, bròn, nuallan, pian, mì‑thoil-inntinn, agus eu‑dòchas. ’S ann mar sin a thig crìoch a’ chruinneachaidh seo gu lèir an fhulangachd.

“Abair, a mhanaich, gun robh cruach-theine a’ losgadh deich, fichead, trìthead, no ceathrad luchd de chonnadh, agus nach tilgeadh duine feur tioram, buachar mairt tioram, no connadh tioram ann bho àm gu àm. Mar sin, nuair a bhios an stuth-connaidh roimhe air a losgadh, agus an cruach-theine sin gun tuilleadh connaidh ga bhiathadh, gun stuth, bhàsaicheadh e. Mar sin cuideachd, nuair a bhios duine a’ fuireach le cunnart ann an nithean ris an gabh greim, crìochidh miann. Le crìoch de mhiann, thig crìoch de ghreim; le crìoch de ghreim, thig crìoch de chruth-bhith; le crìoch de chruth-bhith, thig crìoch de bhreith; le crìoch de bhreith, crìochidh aoiseadh is bàs, bròn, nuallan, pian, mì‑thoil-inntinn, agus eu‑dòchas. ’S ann mar sin a thig crìoch a’ chruinneachaidh seo gu lèir an fhulangachd.”

☸️ Gum faigh sinn uile saorsa bho dukkha ☸️

Na Teintean

Itivuttaka 93 – Na Teintean

Thuirt am Fear-Saorsa seo, thuirt an t‑Arahant e, mar a chuala mi:

“A mhanaich, tha na trì teintean seo ann. Dè na trì? Teine an ana-mhiann, teine an fhuath, teine a’ cheàrr-thuigsinn; ‘s iad seo, a mhanaich, na trì teintean.”

‘Teine an ana-mhiann a loisgeas bàsmhòir,
air am mealladh le tlachdan nam mothachaidhean;
Teine an fhuath a loisgeas daoine droch‑rùnach,
daoine a mharbhas bithean beò eile;

‘Teine a’ cheàrr-thuigsinn a loisgeas an fheadhainn air am mealladh,
nach eòlach air Dhamma an Fhir‑Uasail.
Gun a bhith eòlach air na teintean sin,
gabhaidh na daoine tlachd ann am bith pearsanta.

‘Gun a bhith saorsa bho spannan Māra
lìonaidh iad rangan ifrinn,
broinnean nam beathaichean,
deamhain Asura, agus raon nan taibhsean acrach.

‘Ach an fheadhainn a tha an sàs
ann an teagasg a’ Bhùda a latha is a dh’oidhche,
cuiridh iad às do theine an ana-mhiann,
an‑còmhnaidh a’ faicinn truailleadh a’ chuirp.

‘Cuiridh na daoine as fheàrr às do theine an fhuath
le caomh-chàirdeas,
agus cuiridh iad às do theine a’ cheàrr-thuigsinn
leis an fhìor‑ghliocas a leanas gu dol a‑steach.

‘An dèidh dhaibh na teintean sin a chur às,
gun sgìos a latha is a dh’oidhche,
ruigidh na daoine lèirsinneach sin Nibbāna gu tur
agus faighidh iad buaidh air a h‑uile fulangas.

‘Na fàidhean uasal, maighstirean eòlais,
daoine glice le tuigse iomlan,
le bhith ag aithneachadh crìoch breith gu dìreach,
cha tig iad tuilleadh gu bith ùr.’

“Chaidh an ciall seo a ràdh cuideachd leis a Fhear-Saorsa, mar a chuala mi.”

☸️ Gum faigh sinn uile saorsa bho dukkha ☸️